Tradycja Thanksgiving i Hanukkah, czyli kolejna prawda o mitach.

image

Znana jestem już moim czytelnikom z przekory i zamiłowania do wsadzania kija w mrowisko w związku z tym żywię głeboką nadzieję, że również tym razem nikogo nie zawiodę🙂

Tradycja Thanksgiving kojarzy się nam przede wszystkim z amerykańskim Świętem Dziękczynienia – czyli obchodami święta ludowego na kształt polskich dożynek. Pierwsze zapiski dokumentujące to wydarzenie pochodzą z 1621 roku z miasteczka Plymouth w dzisiejszym stanie Massachiussets. Pielgrzymi i Protestanci, którzy przybyli z Anglii przenieśli na grunt amerykański – anglikańską tradycję Thanksgiving, która była niczym innym jak przypadającym pod koniec żniw podziękowaniem za dobry rok i udane zbiory. Nie zamierzam dociekać ile prawdy tkwi w stwierdzeniu, że Pielgrzymi zasiedli tego dnia przy jednym stole z Indianami – faktem jest, że święto przyjęło się w całej Ameryce i obchodzone jest nie tylko w USA, ale również w Kanadzie, Puerto Rico, Liberii i Norfolk Island.

Największym zaskoczeniem dla moich czytelników będzie prawdopodonie fakt, że od czasu kiedy pierwsi osadnicy przygotowali Święto Dziękczynienia na terenie Stanów Zjednoczonych do momentu kiedy Thanksgiving stał się świętem państwowym przypadającym na czwarty tydzień listopada minęło ponad 300 lat. Zanim jednak do tego doszlo, pierwszym, który oficjalnie uznal Thanksgiving za Święto Narodowe w USA był Prezydent George Washington, który w 1789 roku ustanowił, że od tej pory Thanksgiving będzie dniem upamiętniajacym powstanie nowego państwa i konstytucji. Niestety proklamowane przez Washingtona święto narodowe nie było obchodzone systematycznie i dopiero 3 października 1863 roku Prezydent Lincoln nadał Thanksgiving status święta państwowego, które miało być odtąd obchodzone co roku o tej samej porze czyli, w ostatnim tygodniu listopada. Dopiero w czasach głębokiego kryzysu ekonomicznego, Prezydent Franklin D. Roosevelt pod naciskiem handlowców dokonał kolejnej zmiany i w 1939 roku przesunął Thanksgiving z 31 listopada na 23 listopada (listopad od czasu do czasu ma 5 tygodni co powodowało skrócenie okresu handlowego w okresie poprzedzającym Święta Bożego Narodzenia, co w czasach depresji miało ogromne znaczenie ekonomiczne dla kraju). Decyzja Prezydenta spowodowała ogromny sprzeciw wśród obywateli i w rezultacie część stanów w USA obchodziła tego roku Thanksgiving 30 listopada, część 23 listopada, Texas i Colorado uznały obie daty, natomiast Mayor miasta Atlantic City kpiąc z FDR nadał świętu nazwę „Franksgiving.” Kiedy w kolejnym roku sytuacja powtórzyła się, przyczyniając się do narodowego chaosu, sprawą zajął się Kongres Stanów Zjednoczonych. Dzięki temu, 26 grudnia 1941 roku zatwierdzona została ustawa na podstawie której co roku, czwarty czwartek listopada jest oficjalnym dniem obchodow Thanksgiving.

Amerykańskie Święto Dziękczynienia kojarzy się nam zawsze z dynią, indykiem, sosem z borówek, słodkimi ziemniakami i pumpkin pie. Z historycznego punktu widzenia, żaden z wyżej wymienionych elementów nie znalazł się na stołach Pielgrzymów obchodzących pierwsze święta w Ameryce. Zgodnie z opinią historyków ze Smithsonian Magazine (wiem, że znowu wsadzam kij w mrowisko, ale przynajmniej tym razem chowam się za plecami naukowców :)) pierwsi pielgrzymi obchodzili Thanksgiving ucztując przy stole zastawionym dzikim ptactwem, kukurydzą i dziczyzną. Dopiero pod koniec 1700 roku Ksiądz Aleksander Hamilton ogłosił, że: „No Citizen of the United States should refrain from turkey on Thanksgiving Day.” W okolicach 1916 roku, pisarze zaczeli już nawiązywać do Thanksgiving jako do Turkey Day (Dzieć Indyka).

A teraz pozwolę sobie rozłożyć Dzień Indyka na części pierwsze i wspólnie z czytelnikami przeanalizować wszystkie elementy tego święta i jego ewolucje z kulinarnego punktu widzenia.

Stuffing.
Ogromnym zaskoczeniem będzie fakt, że Stuffing, czyli wypełnienie indyka na bazie chleba nie stanowiło podstawy tradycji Thaksgiving i upłynęło wiele czasu zanim po raz pierwszy stuffing pojawił się na stołach pierwszych pielgrzymów. Wynikało to z bardzo prostej przyczyny – pierwsi osadnicy nie posiadali jeszcze ani mąki ani pieców do wypieku chleba. Natomiast na długo przed pojawieniem się tej kulinarnej tradycji w USA, wypełnianie mięsa dzikiego ptactwa znane było już w Rzymskim Imperium i przepisy na stuffing można znaleźć w starożytnej książce kulinarnej napisanej po Łacinie pod tytułem „De re Coquinaria” – co niezbicie świadczy o tym, że nie jest to – jak niektórym mogłoby się wydawać – tradycja, która wywodzi się z Ameryki. W przeciwności do tradycji kultywowanej w Starożytnym Rzymie, w obecnych czasach przygotowanie Stuffing dotyczy tylko i wyłącznie indyka i nie stosowane jest w przypadku innych ptaków.

Cranberry Sauce (Sos z borówek).
Borówki znane były w Ameryce Północnej na długo przed przybyciem Pielgrzymów z Europy. Bardzo szybko stały się nieodłączną częścią amerykańskiej kuchni z tym, że dopiero w 1864 uzyskały oficjalny status potrawy Dziękczynnej kiedy Generał Ulisses S. Grant zażadał aby sos z borówek stanowił nieodzowną część kolacji serwowanej jego żolnierzom w dniu obchodów Thanksgiving.

Słodkie Ziemniaki
Powiem krótko – w Ameryce Północnej nie rosły żadne ziemniaki – ani białe ani słodkie. Białe ziemniaki znane były w Ameryce południowej podczas gdy słodkie uprawiane były na Karaibach. Tym niemiej, te ostatnie przywiezione zostały do Stanów Zjednoczonych z Europy i bardzo szybko stały się popularne na południu kraju i bardzo często używane były do Pumpki Pie zamiast dyni. Zapiski historyczne dowodza, że w 1889 roku pojawiły się pierwsze przepisy na słodkie ziemniaki, ale dopiero w 1917 roku Angelus Marshmallows spopularyzował przepis na kaserolkę ze słodkimi ziemniakami z marshmallows, które od tamtej pory stały się nieodzowną częścią kolacji podczas Thanksgiving.

Pumpkin Pie czyli ciasto z dyni.
Dynia znana była na kontynencie Amerykańskim podobnie jak borówki jeszcze na długo przed przybyciem pierwszych osadnikow z Europy. Tak jak w przypadku stuffing, brak mąki i pieca do wypieku ciast i chleba spowodowały, że również pumpkin pie musiał jeszcze długo czekać na czasy swojej świetności, zanim znalazł się na stole podczas tradycyjnej kolacji na Thanksgiving. Dopiero mniej więcej w 1670 roku pojawiły się w Anglii pierwsze książki kucharskie zawierające przepisy na Pumpkin Pie. Istnieje nawet pogląd, że ciasto z dyni to pomysł oparty na tradycyjnym, znanym od stuleci angielskim Apple Pie, który początkowo przygotowywany był przez Pielgrzymów w Ameryce, pół na pół z dynią, aż do momentu, kiedy został całkowicie wyparty przez przepis na ciasto dyniowe, które po raz pierwszy opublikowane zostało w amerykańskiej książce kucharskiej dopiero w 1796 roku.

Natomiast, odpowiedź na pytanie: dlaczego Amerykanie spożywają niebywałe ilości indyka nie tylko podczas Thanksgiving, ale również Bożego Narodzenia, pozostanie najwiekszą tajemnicą tego kraju🙂

Polacy w kraju nie mają zwyczaju obchodzenia świeta Thanksgiving ponieważ nigdy nie zostało wpisane w naszą tradycję. Tym niemniej, ci którzy mieszkają na stałe lub tymczasowo w Stanach Zjednoczonych co roku obchodzą Święto Dziękczynienia w gronie znajomych. Dlatego warto zapamiętać, że podobnie jak inne święta i zwyczaje ludowe, również Thanksgiving jest przykładem tolerancji, akceptacji oraz otwartości na kulture i tradycję innych narodów. Najlepszym dowodem na to jest fakt, że w nadchodzący czwartek, 29 listopada 2013 po raz pierwszy od 1888 roku obchody Dnia Dziękczynienia nakładają się na obchody żydowskiego święta Hanukkah. Następny taki precedens będzie miał miejsce dopiero za 79,043 lata. Zbierzność świąt nie doprowadziła jednak do narodowo-religijnego chaosu – warto zazaczyć, że Żydzi, podobnie jak Polacy mieszkający w USA, również obchodzą Thanksgiving – natomiast przyczyniło się do szeregu ciekawych zjawisk, które zaowocowały kulturowym innowatorstwem. Należy do nich między innymi nowe słownictwo:

  • menurkey – wymyślone przez dzieci, które na szkolnych zajęciach wspólnie przygotowują z papieru Menorahs i Turkey🙂
  • challurkey – to słowo jest dla odmiany dziełem dorosłych, którzy tak nazwali żydowski challah bread, który specjalnie na to święto pieczony jest w kształcie turkey, czyli indyka🙂

Najważniejsza wydała mi się jednak wypowiedź Saul Rube, rektora nauk o Judaiźmie, który stwierdził, że nałożenie się obu świąt podkreśla ich głeboką więź, ponieważ:
The Talmud, one of Judaism’s core texts, describes Hanukkah as a „holiday of thanksgiving.”

Tymi słowami chciałabym zakończyć mój artykuł, życząc jednocześnie wszystkim tym którzy zapalając pierwszą świeczke rozpoczną jutro obchody święta Hanukkach oraz wszystkim tym, którzy w czwartek obchodzić będą w Stanach Zjednoczonych i w Polsce Thanksgiving, przyjemnych i radosnych świąt, smacznego indyka i wyśmienitej challurkey.

Alicja

image

4 responses to “Tradycja Thanksgiving i Hanukkah, czyli kolejna prawda o mitach.

  1. Alicia – swietny tekst 😃 Zreszta jak wszystkie Twoje tutaj zamieszczane 🌟 🌹

  2. Ja bym tylko sprostowała, że święto może i jest od 1678 , ale na pewno nie dzieki prezydentowi Washingtonowi, bo ten to prezydentem został 100 lat później ! A tak poza tym GOOD THANKSGIVING DAY!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s